جهان کوچک

ترجمه: زينب همتي

همانند كرم خطرناك كلز (Klez Worm) كه در كامپيوتر هاي سراسردنيا به سر مي برد و آنها را با خطر از كار افتادن تهديد مي كند كرم هاي خاكي اروپايي ساكن جنگل هاي آمريكاي شمالي نيز با خوردن لاشبرگ هاي سطح جنگل عرصه را بر سرخس هاي گابلين (goblin ferns) اين منطقه تنگ كرده و آنها را در خطر انقراض قرار داده اند.

سرخسMormo Botrychium ، گونه نادري است كه تنها در ميان لايه ضخيمي از لاشبرگ هاي سطح جنگل، قادر به ادامه زندگي است. مايكل گاندل (M.Gundale) از دانشگاه مونتانا با بررسي جنگل ملي چيپواي مينسوتا متوجه شد كه در ۹ مرتع از ۲۸ مرتع اين جنگل سرخس ها ناپديد شده  اند. علاوه بر اين او متوجه شد كه ضخامت لاشبرگ هاي موجود بر سطح اين ۹ مرتع بسيار كم بوده و سطح ۸ تاي آنها پر از كرم هاي خاكي اي بود كه در ميان لاشبرگ ها ول مي خوردند. در يك بررسي آزمايشگاهي، اين كرم هاي ۳ تا ۴ سانتي متري (Lumbricus rubellus) نشان دادند كه مي توانند سطح جنگل را در مدت كوتاهي از وجود لاشبرگ ها پاك كنند. به گفته گاندل: «اين نخستين بار است كه مي بيند يك گياه بومي نسبت به حضور كرم هاي خاكي غيربومي و مهاجم واكنش نشان مي دهد.»

پاتريك بوهلن (P.Bohlen) از ايستگاه زيست شناسي آركبولد، ديگر زيست شناسي است كه مشغول بررسي و مطالعه بر روي كرم هاي خاكي است. اگرچه او و دانشمندان ديگر تاكنون مطالعات بسياري را درخصوص تاثير كرم هاي خاكي بر روي خاك انجام داده اند اما در اين ميان توجه بسيار ناچيزي به پيامدهاي حاصل از فعاليت اين موجودات بر روي گياهان منطقه شده است.

در شمال آمريكاي شمالي از ماساچوست تا لووا، هيچ كرم خاكي بومي اي ديده نمي شود. دانشمندان در توجيه اين مسئله چنين فرض كرده اند كه آخرين يخچال هاي بزرگ كانادا هنگام حركت به سمت پايين تمامي موجودات سر راه خود از جمله اجداد كرم مانند را نيز از بين برده اند بنابراين مي توان چنين نتيجه گرفت كه گونه هاي جنوبي منطقه در نبود گونه هاي شمالي، صاحب هيچ گونه ويژگي خاص براي اشغال منطقه نشده  اند.

هنگامي كه مهاجران اروپايي به دنياي جديد وارد شده و در آنجا سكني گزيدند كرم هاي خاكي نيز به همراه آنها آمدند. اين كرم ها يا از طريق گره هاي ريشه اي گياهان و يا از طريق كيسه هاي خاك مورد استفاده براي ايجاد تعادل در كشتي توانستند راه خود را به دنياي جديد باز كنند. حتي امروزه كرم هايي كه به عنوان طعمه مورد استفاده قرار مي گيرند قادرند از سرنوشت خود گريخته و خانه اي را در اطراف استراحتگاه ها براي خود اختيار كنند.كشاورزان همواره به كرم هاي خاكي به عنوان دوستاني ارزشمند نگاه مي كنند چرا كه اين موجودات با حركت در ميان خاك باعث هوا خوردن خاك مي شوند. از طرفي با خوردن برگ هاي ريخته شده بر روي خاك باعث تسريع آزادسازي مواد غذايي به درون خاك مي شوند به گفته بوهلن، اين مطالعه نشان مي دهد كه تاثير كرم هاي خاكي بر روي مواد غذايي خاك مي تواند بسيار پيچيده تر از اين نيز باشد.

گاندل معتقد است وجود كرم هاي خاكي در جنگلي كه براي ساليان سال ميزبان هيچ گونه موجودي نبوده است مي تواند به منزله يك شوك باشد. وي براي بررسي چگونگي واكنش گياهان جنگل به وجود كرم هاي خاكي، مكان هايي كه طي ۶ سال گذشته در آنها سرخس گابلين ديده شده بود را مورد بازديد قرار داد. نتايج حاصل از بررسي هاي او نشان داد كه هيچ گونه ارتباط معني داري ميان ناپديد شدن سرخس هاي گابلين و حضور يك كرم خاكي كوچك غيربومي، Dendrobaena octaedra، ديده نمي شود علاوه بر اين، نتايج بررسي هاي او نشان مي داد در مكان هايي كه كرم خاكي بزرگ تر L.rubellus حضور داشت اثري از سرخس هاي گابلين نيز ديده نمي شد. ضخامت لاشبرگ مكاني هايي كه اين كرم در آنها ديده مي شد نصف ضخامت لاشبرگ مناطقي بود كه اين كرم در آنها ديده نمي شد. تنها در ۳ منطقه از ۱۱ منطقه اي كه كرم خاكي rubellus.L در آن حضور داشت وجود سرخس گابلين اثبات شد.به منظور مشخص ساختن اين مسئله كه آيا واقعاً اين كرم هاي خاكي هستند كه موجب كم پشت شدن لاشبرگ سطح جنگل مي شوند _ به جاي حركت به سمت مناطقي با لاشبرگ كمتر _ گاندل، آزمايشي را در آزمايشگاه خود ترتيب داد. وي كلني هايي از كرم  هاي خاكي را در سطح هايي پر از خاك و برگ قرار داد. پس از مدتي مشاهده كرد كرم هاي خاكي شروع به خوردن لايه  بالايي لاشبرگ ها كرده و اين كار را تا تمام شدن تمامي لاشبرگ ها ادامه دادند. در ادامه با حركت در ميان خاك باعث مخلوط شدن باقي مانده هاي لاشبرگ ها با خاك شدند.اين مشاهدات از اين فرضيه حمايت مي كنند كه سرخس ها براي ادامه زندگي نيازمند وجود لايه ضخيمي از لاشبرگ ها در سطح جنگل هستند و برداشته شدن اين لايه توسط كرم هاي خاكي غيربومي ممكن است به انقراض اين گونه گياهي بينجامد.